Σάββατο, Σεπτεμβρίου 30, 2006

Το δίλημμα του φυλακισμένου


Πόσο κοστίζει ο εγωισμός; Γιατί εμείς οι άνθρωποι αργά ή γρήγορα πρέπει να μάθουμε να συνεργαζόμαστε; Ένα μαθηματικό παίγνιο μπορεί να απαντήσει σε αυτά τα ερωτήματα; Και πως σε όλα αυτά εμπλέκονται η οικονομία, το δίκαιο, η πολιτική επιστήμη και η βιολογία;

Καλιφόρνια 1950. Ο ψυχρός πόλεμος στα φόρτε του. Δύο Αμερικανοί μαθηματικοί, ο Merrill Meeks Flood και ο Melvin Dresher εργάζονται στο ερευνητικό κέντρο που τροφοδοτεί με μελέτες τις Αμερικανικές Ένοπλες δυνάμεις, τη RAND Corporation. Το ερευνητικό κέντρο ήθελε μελέτες στη θεωρία των παιγνίων με σκοπό την χρησιμοποίησή τους σε ενδεχόμενο πυρηνικό πόλεμο. Κατά τη διάρκεια των ερευνών τους οι Flood και Dresher ανακαλύπτουν ένα απλό μαθηματικό μοντέλο σε μορφή παιγνίου στο οποίο οι δύο παίκτες μπορούν είτε να συνεργαστούν μεταξύ τους είτε να προδώσουν ο ένας τον άλλον. Τον ίδιο χρόνο, ο μαθηματικός Albert William Tucker (1905-1995), καθηγητής του νομπελίστα John Nash (1928- ) στο Princeton, απευθυνόμενος σε ψυχολόγους στο πανεπιστήμιο του Stanford, χρησιμοποιεί ένα παράδειγμα με φυλακισμένους και ποινές με σκοπό να κάνει πιο κατανοητό στο κοινό το παίγνιο των Flood και Dresher. Από τη διάλεξη του Tucker και έπειτα το παίγνιο ονομάζεται "Δίλημμα του Φυλακισμένου" και αποτελεί το πιο διάσημο πρόβλημα της θεωρίας των παιγνίων.
Το δίλημμα έχει ως εξής: Δύο άνθρωποι (εμείς θα τους αποκαλούμε Α και Β) είναι ύποπτοι για την τέλεση ενός εγκλήματος. Όμως η αστυνομία δεν έχει επαρκή στοιχεία για την ενοχή τους . Ο ανακριτής καλεί τον Α στο γραφείο του και του λέει τα εξής. Αν επιρρίψει την ευθύνη στον Β και ο Β δεν μιλήσει θα αφεθεί ελεύθερος ενώ ο Β θα κάνει 10 χρόνια φυλακή. Αν όμως και ο Β επιρρίψει την ευθύνη στον Α και οι δύο θα φυλακιστούν για 4 χρόνια. Αν δεν μιλήσει και τον καρφώσει ο Β, οι όροι αντιστρέφονται. Ο Β θα αφεθεί ελεύθερος και ο Α θα μείνει στη φυλακή για 10 χρόνια. Αν όμως και οι δύο δεν ομολογήσουν θα φυλακιστούν μόνο για ένα χρόνο. λόγω έλλειψης στοιχείων. Την ίδια συζήτηση κάνει και με τον ΠαίκτηΒ. Ο Α και ο Β δεν συναντιούνται και δεν επικοινωνούν μεταξύ τους.
Ας έρθουμε λοιπόν στη θέση του Παίκτη Β. Σκέπτεται: "Αν ο Α με έχει καρφώσει, εμένα με συμφέρει να τον καρφώσω γιατί αν το κάνω θα φάω 4 χρόνια ενώ αν δεν το κάνω θα κάτσω στη στενή 10 χρόνια. Αν δεν με έχει καρφώσει, πάλι με συμφέρει να τον καρφώσω γιατί θα αφεθώ ελεύθερος ενώ αν δεν το κάνω θα κάτσω ένα χρόνο στη φυλακή. Άρα ό,τι και να κάνει ο Α εμένα με συμφέρει να τον καρφώσω".
Φωνάζει τον δεσμοφύλακα και του λέει ότι θα ομολογήσει και θα ρίξει την ευθύνη στον Α. Όμως και ο Α σκέφτεται με τον ίδιο τρόπο και τον καρφώνει. Συνεπώς και οι δύο φίλοι μας θα κάτσουν 4 χρόνια στη φυλακή.
Ήταν όμως λογική η επιλογή τους; Αν σκεφτούμε ότι και οι δύο σκέφτηκαν το συμφέρον τους, ναι. Και οι δύο έλπιζαν ότι ο άλλος δεν θα μιλούσε και θα αφήνονταν ελεύθεροι. Τα ήθελαν όλα για τον εαυτό τους. Να κερδίσουν όσο μπορούν περισσότερα ή έστω να υποστούν όσο το δυνατόν λιγότερη ζημιά. Να όμως που ο εγωισμός τους δεν έφερε το καλύτερο αποτέλεσμα και για τους δύο, δηλαδή να μην καρφώσει ο ένας τον άλλο και να τη γλιτώσουν φτηνά με ένα χρόνο φυλάκισης ο καθένας.
Το Δίλημμα του Φυλακισμένου έγινε ευρέως γνωστό στους επιστημονικούς κύκλους και απασχόλησε επιστήμονες από πολλούς και διαφορετικούς επιστημονικούς κλάδους. Οι οικονομολόγοι είδαν στα πρόσωπα των δύο φυλακισμένων τον homο economicus, τον άνθρωπο που συμπεριφέρεται έτσι ώστε να μεγιστοποιήσει το κέρδος και να ελαχιστοποιήσει το κόστος. Οι φιλόσοφοι ασχολήθηκαν με τα ηθικά διλήμματα των παικτών. Το δίλημμα του φυλακισμένου έχει εφαρμογές στο δίκαιο, την ψυχολογία, ακόμα και τη βιολογία. Πολύ εντυπωσιακό για ένα απλό μαθηματικό παίγνιο.
Ένας από τους επιστήμονες που εντυπωσιάστηκαν από το Δίλημμα του Φυλακισμένου στα τέλη της δεκαετίας του 1970 ήταν ο Αμερικανός μαθηματικός και πολιτικός επιστήμονας Robert Axelrod. Ο Axelrod βρήκε στο Δίλημμα του Φυλακισμένου μία πιθανή απάντηση στο ερώτημα που τον απασχολούσε: υπό ποιες συνθήκες δύο θεμελιωδώς εγωιστικά όντα μπορούν να επιλέξουν να συνεργαστούν; Για να απαντήσει στο ερώτημα δημιούργησε το Επαναλαμβανόμενο Δίλημμα του Φυλακισμένου, όπου το παίγνιο δεν παίζεται μια φορά αλλά πολλές. Στο Επαναλαμβανόμενο Δίλημμα του Φυλακισμένου οι παίκτες έχουν τη δυνατότητα να μάθουν από τα λάθη τους και να επανορθώσουν, ανοίγοντας έτσι ένα παράθυρο στην αμοιβαία συνεργασία. Το 1979 καλεί τους σημαντικότερους θεωρητικούς των παιγνίων να υποβάλλουν στρατηγικές, υπό τη μορφή προγραμμάτων ηλεκτρονικών υπολογιστών, για να παίξουν το Επαναλαμβανόμενο Δίλημμα του Φυλακισμένου. Υποβάλλονται 14 στρατηγικές από ψυχολόγους, μαθηματικούς, κοινωνιολόγους και πολιτικούς επιστήμονες. O Axelrod βάζει τις διάφορες στρατηγικές να αναμετρηθούν μεταξύ τους. Νικητής του διαγωνισμού αναδεικνύεται ο Αμερικανοεβραίος μαθηματικός και ψυχολόγος Anatol Rapoport (1911- ) με τη στρατηγική Tit for Tat ή αλλιώς Μία Σου και Μία Μου. Η στρατηγική αυτή είναι πολύ απλή: Ο παίκτης ξεκινά συνεργαζόμενος με τον αντίπαλο και κατόπιν πράττει ότι έπραξε και ο αντίπαλος στον προηγούμενο γύρο. Συνεργάστηκε, θα συνεργαστεί. Πρόδωσε, θα τον προδώσει κι εκείνος στον επόμενο γύρο.
Ο Axelrod διοργάνωσε και ένα δεύτερο τουρνουά τον επόμενο χρόνο. Αυτή τη φορά υποβλήθηκαν 63 στρατηγικές. 62 καινούριες και η Μία Σου και Μία Μου. Πολλές από αυτές ήταν παραλλαγές του Μία Σου και Μία Μου. Η πιο πετυχημένη παραλλαγή ήταν η στρατηγική Δυο Σου και Μία Μου (Tit for Two Tats) του Βρετανού εξελικτικού βιολόγου και γενετιστή John Maynard Smith (1920-2004) όπου ο παίκτης προδίδει μετά από δύο συνεχόμενες προδοσίες. Όμως νικητής αναδείχθηκε και πάλι ο Rapoport
Το 1981 ο Axelrod μαζί με τον Βρετανό εξελικτικό βιολόγο William Donald Hamilton (1936-2000) δημοσιεύουν ένα άρθρο στο περιοδικό Science για την εξέλιξη της συνεργασίας. Σε αυτό μεταφέρουν τις μελέτες του Axelrod στην εξελικτική βιολογία και αποδεικνύουν ότι η συνεργασία είναι μια εξελικτικά σταθερή στρατηγική, δηλαδή μια συμπεριφορά που επιτρέπει να διαχυθούν τα χαρακτηριστικά που κάνουν ένα είδος να επικρατήσει και να επιβιώσει. Οι ζωντανοί οργανισμοί που συνεργάζονται μεταξύ τους έχουν περισσότερες πιθανότητες να αναπαραχθούν και επομένως να περάσουν τα γονίδιά τους στην επόμενη γενιά. Οι νυχτερίδες, τα ψάρια που ανήκουν στο είδος των γαστερόστεων που επιλέγουν αν θα είναι αρσενικά ή θηλυκά, οι μαϊμούδες ακόμα και οι ιοί και οι βακτηριοφάγοι όπως ο φ6 χρησιμοποιούν κατά κόρον τη στρατηγική Μια Σου και Μία Μου. Το άρθρο των Axelrod και Hamilton αποτελεί ένα από τα πιο πολυσυζητημένα επιστημονικά άρθρα και αναφέρεται συχνά στη σχετική βιβλιογραφία. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι το 1989 ένας από τους πιο διάσημους εκλαϊκευτές της επιστήμης, ο Βρετανός εξελικτικός βιολόγος Richard Dawkins (1941- ), στη δεύτερη έκδοση του βιβλίου του Το Εγωιστικό Γονίδιο αφιερώνει ένα νέο κεφάλαιο στα ευρήματα του Axelrod και στην εφαρμογή τους στην εξελικτική βιολογία (Δυστυχώς αυτό το κεφάλαιο δεν υπάρχει στην ελληνική έκδοση του βιβλίου).
Ας φύγουμε λοιπόν τώρα από τη θεωρία και να περάσουμε στην πράξη. Όσο κι αν σας φαίνεται παράλογο η Μαφία, ο Ελευθεροτεκτονισμός και οι λοιπές μυστικές οργανώσεις έχουν μια πολύ καλή λύση στο να επιβάλλουν τη συνεργασία μεταξύ των παικτών στο Δίλημμα του Φυλακισμένου. Τον νόμο της σιωπής ή αλλιώς Ομερτά. Όποιος μιλήσει, όποιος προδώσει, πεθαίνει ή πέφτει σε δυσμένεια. Οπότε ο παίκτης δεν έχει να κάνει τίποτε άλλο από το να σιωπήσει, να συνεργαστεί και να αφήσει τον εγωισμό του στην άκρη. Το πρόβλημα λύνεται με την ιδιαίτερα μεγάλη αύξηση του κόστους της προδοσίας. Η προδοσία κοστίζει τη ζωή του παίκτη. Και η ζωή είναι ανεκτίμητη.
Όμως ο νόμος της σιωπής δεν είναι και η καλύτερη εναλλακτική λύση. Ίσως και εμείς οι άνθρωποι όπως και άλλοι ζωντανοί οργανισμοί να είμαστε γενετικά προγραμματισμένοι να συνεργαζόμαστε, πιθανόν με τη μορφή Μια Σου και Μια Μου. Ο Αμερικανός Edward O. Wilson (1929- ), ο βιολόγος που το 1975 θεμελίωσε την Κοινωνιοβιολογία, υποστηρίζει πως όταν οι άνθρωποι συγκρότησαν κοινωνίες και δημιούργησαν πολιτισμό, η αλτρουιστική συμπεριφορά έγινε από ένστικτο κανόνας κοινωνικής συμπεριφοράς (social norm), μετά νομική επιταγή και τελικά ηθική αρχή. Οι κανόνες κοινωνικής συμπεριφοράς μας επιβάλλουν τη συνεργασία. Όμως αυτή η συζήτηση ξεφεύγει από τα όρια της εκλαϊκευμένης επιστήμης και περνά στα χωράφια των κοινωνικών επιστημών και της φιλοσοφίας.

Τρίτη, Σεπτεμβρίου 12, 2006

Τι διάβασα το καλοκαίρι ΙΙ (Μη λογοτεχνία)

Δεν είχα και πολύ διάθεση να διαβάσω θεωρητικά κείμενα φέτος το καλοκαίρι. Άλλωστε τα φιλοσοφικά και επιστημονικά βιβλία είναι χειμωνιάτικη και urban συνήθεια ενώ το θέρος είναι εποχή χαλάρωσης. Πάντως τα 3 μη λογοτεχνικά βιβλία που διάβασα το καλοκαίρι είναι άξια λόγου και τα συστήνω ανεπιφύλακτα.
1. Ray Kurzweil The Singularity is Near: When Humans Transcend Biology (Η Μοναδικότητα Πλησιάζει: Όταν οι Άνθρωποι Υπερβαίνουν τη Βιολογία). Όσοι γνωρίζουν από μουσική έχουν ακουστά τα πιάνα Kurzweil. Ο ιδιοκτήτης αυτής της εταιρείας (όπως και άλλων εταιρείων υψηλής τεχνολογίας) είναι ο συγγραφέας του βιβλίου. Ο Kurzweil στο βιβλίο του μας φέρνει σε επαφή με το μέλλον παρουσιάζοντας μια αισιόδοξη εκδοχή του πως η πρόοδος στην επιστήμη και στην τεχνολογία θα επηρεάσει τη ζωή μας. Και πρόκειται για πράγματα που ούτε τα φανταζόμαστε. Δυστυχώς αυτό το βιβλίο δεν έχει μεταφραστεί ακόμα στα ελληνικά.
2.Steven D. Levitt & Stephen J. Dubner Σημεία και Τέρατα της Οικονομίας: Η Κρυφή Πλευρά των Πάντων. Αυτό είναι ένα πολύ ιδιόμορφο βιβλίο. Είναι γραμμένο από έναν οικονομολόγο και ένα δημοσιογράφο. Και ενώ περιμένεις να διαβάσεις οικονομικές αναλύσεις για τη διεθνή οικονομία, τις τιμές του πετρελαίου και τα χρηματιστήρια ανά τον κόσμο τσουπ οι δύο κύριοι σε αφήνουν άφωνο με το να ασχολούνται με ζητήματα όπως: Τι συνέπειες είχε η νομιμοποίηση των αμβλώσεων στην εγκληματικότητα; ή Τι κοινό έχουν οι δάσκαλοι με τους παλαιστές του σούμο; Αυτό που αποκόμισα από το βιβλίο είναι ότι η οικονομία παρεισφρύει παντού. Ακόμα και σε μέρη που δεν έχουμε σκεφτεί. Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Λιβάνη
3.Πλάτων Πρωταγόρας. Εδώ τα λόγια περισσεύουν. Η μορφή του Σωκράτη, του σοφού που έφερνε πάντα τη συζήτηση στα μέτρα του κυρίαρχη. Η διάνοια του Πλάτωνα αναμφισβήτητη.

Σάββατο, Ιουλίου 01, 2006

Το τέλος της επιστημονικής γνώσης

Τέλος, προορισμός, λήξη, πέρας, τέρμα. Η ελληνική γλώσσα είναι αρκετά πλούσια. 5 λέξεις με ίδιο ή παραπλήσιο νόημα.
Πολλοί επιστήμονες ενθουσιασμένοι από την αλματώδη πρόοδο της επιστήμης, της τεχνολογίας και της τεχνικής το τελευταίο ήμισυ του 20ου αιώνα αναρωτιούνται αν έχει φτάσει το τέλος της επιστημονικής γνώσης. Αν θεωρήσουμε ότι τα έχουμε ανακαλύψει όλα, το θα μείνει να ανακαλύψουμε; Η γνώση μας, τότε, θα παραμείνει στάσιμη. Θα έχουμε φτάσει στα όρια, στο τέρμα. Έτσι λένε.
Το ζήτημα είναι σε ένα βαθμό και φιλοσοφικό. Εμπίπτει στο πεδίο της γνωσιολογίας, του κλάδου της φιλοσοφίας που ασχολείται με το τι μπορούμε να γνωρίσουμε και πως μπορούμε να το γνωρίσουμε. Αλλά επίσης και στη φιλοσοφία της επιστήμης που ασχολείται με τη συγκρότηση των επιστημονικών θεωριών. Οι φιλόσοφοι της επιστήμης θεωρούν ότι τα φαινόμενα δεν αλλάζουν (εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις), αυτό που αλλάζει είναι ο τρόπος με τον οποίο τα βλέπουμε, ο τρόπος με τον οποίο τα προσλαμβάνουμε και τα ερμηνεύουμε. Ο Πτολεμαίος και ο Κοπέρνικος έβλεπαν τον ίδιο ουρανό, τον ίδιο ήλιο,τα ίδια αστέρια αλλά ερμήνευαν τα φαινόμενα διαφορετικά. Ο Πτολεμαίος έβλεπε τον Ήλιο να γυρίζει γύρω από την ακίνητη Γη ενώ ο Κοπέρνικος έβλεπε τη Γη να περιφέρεται γύρω από την Ήλιο. Κανείς λοιπόν δεν αποκλείει οι θεωρίες που έχουμε σήμερα να αντικατασταθούν από άλλες. Καμία εξήγηση φυσικού φαινομένου δεν είναι οριστική. Έτσι λοιπόν η επιστημονική γνώση δεν θα σταματήσει ποτέ. Πάντα θα υπάρχουν αναπάντητα ερωτήματα. Η ακόμη και οι απαντήσεις που σήμερα θεωρούμε επαρκείς μετά από χρόνια να μη μας καλύπτουν.

Δευτέρα, Ιουνίου 26, 2006

Through static....revolution

Αφορμή για αυτό το post στάθηκε ο τίτλος του blog του Τάκη Through static.
Τι μπορεί να προκύψει μέσα από τη στασιμότητα;
Ένας φυσικός θα έλεγε "τα πάντα". Η στασιμότητα της ανυπαρξίας γέννησε το big bang της δημιουργίας του χώρου και του χρόνου.
Όμως εγώ ως ιστορικός και φιλόσοφος της επιστήμης όταν άρχισα να στοχάζομαι πάνω στο through static μου ήρθε αμέσως στο νου το μοντέλο του Thomas Kuhn για την επιστήμη.
Ο Thomas Kuhn (1922-1996) σπούδασε φυσική και ασχολήθηκε τόσο ερευνητικά όσο και συγγραφικά με την ιστορία της επιστήμης. Το 1962 δημοσιεύει ένα βιβλίο που τάραξε τα νερά της φιλοσοφίας της επιστήμης, τη "Δομή των Επιστημονικών Επαναστάσεων", ένα έργο που άσκησε μεγάλη επίδραση τόσο στις φυσικές όσο και στις κοινωνικές επιστήμες (αναφορά σε αυτό βρηκα μέχρι και σε βιβλίο Διεθνών Σχέσεων!). Το έργο του Kuhn μαζί με τα έργα των Imre Lakatos, Paul Feyerabend και Larry Laudan θεμελίωσαν την ιστορικιστική στροφή στη φιλοσοφία της επιστήμης. Οι συγγραφείς αυτοί αντιμετωπίζουν την επιστήμη περισσότερο ως κοινωνικό, ιστορικό και πολιτισμικό φαινόμενο παρά ως σύνολο προτάσεων που μπορεί να μελετηθεί με βάση μόνο την τυπική λογική.
Ο Kuhn υποστήριξε ότι οι επιστημονικές αντιλήψεις μιας περιόδου συνδέονται πάντα με μία παράδοση επιστημονικής πρακτικής, την οποία ονομάζει παράδειγμα (paradigm) . Τα παραδείγματα είναι συγκεκριμένα επιστημονικά επιτεύγματα, τα οποία λειτουργούν ως υποδείγματα έρευνας και διαμορφώνουν συγκεκριμένες επιστημονικές παραδόσεις οι οποίες διακρίνονται για την εσωτερική τους συνοχή.
Τα μέλη της επιστημονικής κοινότητας όταν λειτουργούν στα πλαίσια ενός παραδείγματος ασκούν την κανονική επιστήμη (normal science). Πρόκειται για μια αυστηρά προσδιορισμένη δραστηριότητα , στη διάρκεια της οποίας οι επιστήμονες επιλύουν ένα συγκεκριμένο τύπο προβλημάτων τους γρίφους (puzzles). Προβλήματα που ορίζονται από το παράδειγμα, είναι διατυπωμένα στη γλώσσα του παραδείγματος και έχουν λύση που προέρχεται από το παράδειγμα. Η περίοδος της κανονικής επιστήμης είναι μονότονη και δογματική, σχεδόν στατική και χαρακτηρίζεται από την προσκόλληση και δέσμευση των επιστημόνων στις επιταγές του παραδείγματος. Εντούτοις κατά τον Kuhn αποτελεί τον όρο για επιστημονική πρόοδο και επιστημονική αλλαγή. Μπορεί κατα τη διάρκεια της κανονικής επιστήμης να εκδηλωθεί μια απροσδόκητη κατάσταση, μια ανωμαλία (anomaly). Όταν αυτή η ανωμαλία είναι τόσο σοβαρή ώστε να αμφισβητεί ρητές και θεμελιώδεις αρχές του παραδείγματος τότε δημιουργείται περίοδος κρίσης (crisis). Οι παραλλαγές της θεωρίας πολλαπλασιάζονται. Στις περιόδους κρίσης οι επιστήμονες επιδίδονται στην ιδιόρρυθμη επιστήμη (extraordinary science) που χαρακτηρίζεται από την ελευθερία των επιστημόνων να διατυπώνουν τολμηρές υποθέσεις και να μην δεσμεύονται από το κυρίαρχο παράδειγμα. Όταν η κρίση επιλύεται με την ανάδυση ενός νέου παραδείγματος τότε έχουμε επιστημονική επανάσταση (scientific revolution)
To βιβλίο του Kuhn κυκλοφορεί και στα Ελληνικά από τις εκδόσεις Σύγχρονα Θέματα

Τρίτη, Ιουνίου 06, 2006

Έρωτας και ιδέες

Ο έρωτας κατά τον Πλάτωνα δίνει στην ψυχή εκείνη την ορμή και τη βούληση που είναι απαραίτητες για να στραφούμε στην πραγματική γνώση και την πραγματική δικαιοσύνη, που βρίσκονται πέρα από τη σωματική ζωή.

Ο έρωτας, το μεγαλύτερο από τα πάθη του σώματος, είναι και το μόνο που μπορεί να παρεκκλίνει από τους γήινους σκοπούς του, να μεταρσιωθεί σε μια ευγενέστερη πρόθεση, αφού άλλωστε έλκει την κατσγωγή του από το επιθυμητικό μέρος της ψυχής. Η ερωτική επιθυμία μας ελκύει πρώτα προς το κάλλος του σώματος, προς μια συνεύρεση αισθήσεων. Όμως η ευγενής ψυχή μπορεί να διαγνώσει σε αυτό το κάλλος μια αντανάκλαση του ιδεώδους κάλλους που είχε θεωρήσει στη ζωή που έζησε έξω από το σώμα και να θυμηθεί το κάλλος, τη διακιοσύνη και την αλήθεια που τη συνόιδευαν. Τότε η ψυχή ανυψώνει την επιθυμία προς την κατέυθυνση της γνωστικής σύνδεσης με τις ιδέες και τις αξίες, από τις οποίες παράγονται σε αυτόν τον κόσμο οι δίκαιες και οι ωραίες πράξεις, και μετατρέπει τη σωματική ζωή σε μια άσκηση (πολιτική και ηθική) προετοιμασίας για μια πιο σταθερή επιστροφή, μετά το θάνατο του σώματος, σε εκε'ινη τη μεταφυσική περιοχή όπου ο ευγενής έρως της ψυχής επιτυγχάνει την πλήρη ικανοποίηση του.

Ο έρωτας αποδεικνύεται έτσι ως η αποφασιστική παρόρμηση για τη μεταβολή εκείνη της επιθυμίας, που στρέφει την ένταση των συναιθημάτων μας προς την πραγματική γνώση, τη δικαιοσύνη, τη μεταρρύθμιση της ηθικής και της πολιτικής ζωής. Με όλα αυτά ο Πλάτων αναπτύσσει φανερά την εξευγενισμένη ερωτική ηθική της αθηναϊκής αριστοκρατίας της εποχής του, που έβλεπε στον έρωτα, και ιδιαίτερα στον ομόφυλο έρωτα που δεν συνδεόταν με τη σωματική πράξη της αναπαραγωγής, ένα μέσο ελευθερίας και αισθητικής τελειότητας του ανθρώπου

Mario Vegetti Ιστορία της Αρχαίας Φιλοσοφίας

Η νέα προσφορά του Βήματος

Το Βήμα πρωτοπορεί για ακόμη μια φορά και προσφέρει τα μεγάλα έργα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας αρχής γενομένης από το Συμπόσιο του Πλάτωνος. Ένας από τους σημαντικότερους πλατωνικούς διαλόγους όπου ο έρωτας μπερδεύεται γλυκά με την θεωρία των ιδεών.