Τρίτη, Ιουνίου 06, 2006

Έρωτας και ιδέες

Ο έρωτας κατά τον Πλάτωνα δίνει στην ψυχή εκείνη την ορμή και τη βούληση που είναι απαραίτητες για να στραφούμε στην πραγματική γνώση και την πραγματική δικαιοσύνη, που βρίσκονται πέρα από τη σωματική ζωή.

Ο έρωτας, το μεγαλύτερο από τα πάθη του σώματος, είναι και το μόνο που μπορεί να παρεκκλίνει από τους γήινους σκοπούς του, να μεταρσιωθεί σε μια ευγενέστερη πρόθεση, αφού άλλωστε έλκει την κατσγωγή του από το επιθυμητικό μέρος της ψυχής. Η ερωτική επιθυμία μας ελκύει πρώτα προς το κάλλος του σώματος, προς μια συνεύρεση αισθήσεων. Όμως η ευγενής ψυχή μπορεί να διαγνώσει σε αυτό το κάλλος μια αντανάκλαση του ιδεώδους κάλλους που είχε θεωρήσει στη ζωή που έζησε έξω από το σώμα και να θυμηθεί το κάλλος, τη διακιοσύνη και την αλήθεια που τη συνόιδευαν. Τότε η ψυχή ανυψώνει την επιθυμία προς την κατέυθυνση της γνωστικής σύνδεσης με τις ιδέες και τις αξίες, από τις οποίες παράγονται σε αυτόν τον κόσμο οι δίκαιες και οι ωραίες πράξεις, και μετατρέπει τη σωματική ζωή σε μια άσκηση (πολιτική και ηθική) προετοιμασίας για μια πιο σταθερή επιστροφή, μετά το θάνατο του σώματος, σε εκε'ινη τη μεταφυσική περιοχή όπου ο ευγενής έρως της ψυχής επιτυγχάνει την πλήρη ικανοποίηση του.

Ο έρωτας αποδεικνύεται έτσι ως η αποφασιστική παρόρμηση για τη μεταβολή εκείνη της επιθυμίας, που στρέφει την ένταση των συναιθημάτων μας προς την πραγματική γνώση, τη δικαιοσύνη, τη μεταρρύθμιση της ηθικής και της πολιτικής ζωής. Με όλα αυτά ο Πλάτων αναπτύσσει φανερά την εξευγενισμένη ερωτική ηθική της αθηναϊκής αριστοκρατίας της εποχής του, που έβλεπε στον έρωτα, και ιδιαίτερα στον ομόφυλο έρωτα που δεν συνδεόταν με τη σωματική πράξη της αναπαραγωγής, ένα μέσο ελευθερίας και αισθητικής τελειότητας του ανθρώπου

Mario Vegetti Ιστορία της Αρχαίας Φιλοσοφίας